Cyfryzacja rozliczeń podatkowych nie kończy się na KSeF i JPK_VAT. Kolejnym ważnym obszarem są dane z ksiąg rachunkowych oraz ewidencji podatkowych przekazywane w ustrukturyzowanej formie w ramach JPK_PD.
W praktyce często używa się określenia JPK_CIT, ale jest to nazwa potoczna. Ministerstwo Finansów posługuje się szerszym pojęciem JPK_PD, czyli strukturami JPK w podatkach dochodowych. Dla podatników prowadzących pełne księgi rachunkowe najważniejsze będą przede wszystkim JPK_KR_PD oraz – w odpowiednich przypadkach – JPK_ST_KR, dotyczący środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Nowy obowiązek nie sprowadza się wyłącznie do wygenerowania dodatkowego pliku z programu księgowego. W praktyce wymaga wcześniejszego uporządkowania danych w księgach, planie kont, ewidencji środków trwałych, danych kontrahentów i informacji potrzebnych do rozliczenia podatku dochodowego.
JPK_PD to elektroniczne raportowanie danych z ksiąg i ewidencji prowadzonych dla celów podatku dochodowego. W przypadku spółek i innych podmiotów prowadzących księgi rachunkowe kluczowe znaczenie ma struktura JPK_KR_PD, czyli Jednolity Plik Kontrolny dla ksiąg rachunkowych w podatku dochodowym.
W uproszczeniu można więc powiedzieć, że potoczny „JPK_CIT” oznacza przede wszystkim obowiązek przygotowania danych z ksiąg rachunkowych w formie wymaganej przez strukturę JPK_KR_PD. Tam, gdzie ma to zastosowanie, konieczne będzie również przygotowanie danych dotyczących środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. To ważne, ponieważ JPK_KR_PD nie jest zwykłym eksportem księgi głównej. Struktura obejmuje także dane podatkowe, które mają pozwolić na powiązanie wyniku bilansowego z rozliczeniem podatku dochodowego.
Obowiązek JPK_PD jest wdrażany etapowo. O tym, kiedy dana firma zostanie nim objęta, decyduje przede wszystkim rodzaj podatnika, obowiązek składania JPK_VAT oraz data rozpoczęcia roku podatkowego lub obrotowego.
Harmonogram wdrożenia wygląda następująco:
| Rok podatkowy lub obrotowy rozpoczynający się po: | Kogo dotyczy obowiązek? |
|---|---|
| 31 grudnia 2024 r. | Podatników CIT i spółki niebędące osobami prawnymi, których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim roku podatkowym lub obrotowym przekroczyła 50 mln euro, oraz podatkowe grupy kapitałowe |
| 31 grudnia 2025 r. | Pozostałych podatników CIT, spółki niebędące osobami prawnymi oraz podatników PIT zobowiązanych do składania JPK_VAT za okresy miesięczne |
| 31 grudnia 2026 r. | Pozostałych podatników, w tym podatników składających JPK_VAT za okresy kwartalne |
JPK_KR_PD przekazuje się po zakończeniu roku. Podatnicy CIT przesyłają plik do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, spółki niebędące osobami prawnymi – do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku obrotowego, a podatnicy PIT prowadzący księgi rachunkowe – do 31 lipca po zakończeniu roku podatkowego. Nie zmienia to najważniejszego wniosku praktycznego: przygotowania do JPK_PD nie warto odkładać na moment zamknięcia roku. Jakość pliku będzie zależała od tego, jak księgi są prowadzone na bieżąco.
Największym wyzwaniem przy JPK_CIT / JPK_PD może nie być sama wysyłka pliku, ale jakość danych źródłowych. Dlatego przygotowania warto zacząć od kilku obszarów.
Firma powinna potwierdzić, czy używany system finansowo-księgowy obsługuje aktualne struktury JPK_KR_PD i JPK_ST_KR. Sama deklaracja dostawcy oprogramowania może nie wystarczyć. Warto wykonać testowy eksport danych i sprawdzić, czy plik zawiera wszystkie wymagane informacje.
JPK_KR_PD co do zasady wymaga odpowiedniego oznaczenia kont księgowych, dlatego należy sprawdzić, czy plan kont można prawidłowo zmapować do wymaganych znaczników. Wyjątek dotyczy podatników CIT sporządzających sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF/MSR: nadal muszą oni składać JPK_KR_PD, lecz w odniesieniu do lat podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2024 r. i przed 1 stycznia 2028 r. nie muszą uzupełniać ksiąg o znaczniki identyfikujące konta.
W JPK_PD znaczenie będą miały dane, które wcześniej nie zawsze były kluczowe przy samym księgowaniu dokumentu. Chodzi m.in. o numer identyfikacji podatkowej kontrahenta oraz – w odpowiednich przypadkach – numer KSeF faktury, jeżeli został nadany. Firma powinna więc sprawdzić, czy dane kontrahentów są kompletne i spójne, a numery KSeF są prawidłowo pobierane lub przypisywane do dokumentów księgowych.
Dla podatników prowadzących pełne księgi ważna będzie również ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Dane dotyczące wartości początkowych, amortyzacji, przyjęcia do używania, likwidacji lub wykreślenia z ewidencji powinny być spójne z księgami rachunkowymi i rozliczeniem podatkowym. Nawet jeśli w pierwszym okresie dla części podatników przewidziano uproszczenia, warto przygotowywać te dane z myślą o kolejnych latach raportowania.
JPK_KR_PD obejmuje również informacje pozwalające pokazać różnice między wynikiem finansowym brutto a wynikiem podatkowym. Dotyczy to m.in. kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, przychodów podatkowych nieujętych w księgach oraz różnic ujmowanych w innych okresach bilansowo i podatkowo. Węzeł RPD nie obejmuje natomiast ulg, odliczenia strat z lat ubiegłych ani darowizn. Jeżeli takie różnice są wyliczane dopiero na etapie sporządzania CIT, warto sprawdzić, czy sposób ich dokumentowania pozwoli także na prawidłowe przygotowanie JPK_KR_PD.
Przygotowanie do JPK_CIT / JPK_PD warto potraktować jako projekt porządkujący dane księgowe i podatkowe, a nie wyłącznie jako zadanie techniczne po stronie programu księgowego.
W praktyce firma powinna sprawdzić:
Największym ryzykiem jest założenie, że JPK_CIT będzie można przygotować dopiero po zakończeniu roku. W rzeczywistości jakość pliku będzie zależała od tego, jak księgi są prowadzone przez cały okres raportowania.
Stan prawny na lipiec 2026 r.
